Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Çinli otomotiv markası BYD arasında 2024 senesinde varılan mutabakat doğrultusunda, Manisa’da yıllık 150 bin adet otomobil üretim kapasitesine sahip bir fabrikanın inşa edilmesi kararlaştırılmıştı. İmzalanan protokole göre tesisin 2026 yılının son çeyreğine kadar tamamlanarak seri üretime başlaması hedefleniyordu.
Ancak anlaşmanın üzerinden geçen iki senelik zaman zarfında sahada herhangi bir somut gelişme kaydedilmedi. Bunun üzerine Çinli üretici, geçtiğimiz günlerde resmi bir açıklama yaparak Manisa’daki yatırım planlarını askıya aldığını duyurdu.
Yatırımın durdurulduğunun ilan edilmesiyle birlikte, şirkete fabrika kurma şartına bağlı olarak tanınan muafiyetlerin akıbeti kamuoyunda tartışma konusu oldu. Çok sayıda milletvekili, konuyu Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemine taşıyarak Sanayi ve Teknoloji Bakanı Fatih Kacır’ın yanıtlaması talebiyle yazılı soru önergesi verdi
Soruları yanıtlayan Bakan Kacır, söz konusu projeye yeni nesil araç üretim altyapısının güçlendirilmesi hedefiyle, mevzuat sınırları dâhilinde belirli taahhütler ve süreler karşılığında destek verildiğini anımsattı.
Yatırım süreçlerinin yakından takip edildiğini ve denetlendiğini vurgulayan Kacır, yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda uygulanacak yaptırımların BYD için de geçerli olduğunu belirterek, “Tüm süreçlerde kamunun hak ve menfaatleri güçlü şekilde teminat altına alınmıştır” ifadesini kullandı.
Proje bazlı teşvik mevzuatının kuralları gereği, BYD’nin 1 milyar dolarlık yatırım taahhüdünden vazgeçmesi nedeniyle devletin elindeki teminat mektupları nakde çevrilecek.
Şirket, Türkiye’de fabrika açacağı taahhüdüyle Çin’den ithal ettiği araçlar için normal şartlarda uygulanan yüzde 40 oranındaki ilave gümrük vergisinden muaf tutulmuştu. Yatırımın iptal olması sebebiyle bu muafiyet geçerliliğini yitirecek. Söz konusu araçlar gümrük vergisi ödenmeden ithal edilmemiş gibi değerlendirilerek, kamunun uğradığı vergi kaybı gecikme faiziyle birlikte firmadan tahsil edilecek.
Ek olarak, Manisa Organize Sanayi Bölgesi’nde (OSB) otomobil fabrikası kurulması amacıyla Çinli firmaya tahsis edilmiş olan arazi ve yatırım alanı da devlet tarafından geri alınacak.
