Küresel güvenlik endişeleri artıyor: Nükleer testlerin yeniden başlaması mı söz konusu? Nükleer Denemelerin Kapsamlı Yasaklanması Antlaşması Örgütü (CTBTO) Başkanı Robert Floyd, nükleer testlerin tekrar gündeme gelmesi durumunda bunun dünya genelinde büyük bir domino etkisi yaratacağını ifade etti. Birleşmiş Milletler’de gerçekleştirdiği konuşmada, ABD, Rusya veya başka bir ülkenin nükleer denemelere geri dönmesi halinde diğer ülkelerin de benzer adımlar atacağını vurguladı. Floyd, “Bu, başlamak istemediğimiz bir zincirleme reaksiyon. Zira bir kez başladıktan sonra durdurulması zor olabilir” şeklinde uyarıda bulundu.
Geçtiğimiz yılın son döneminde, ABD ve Rusya’nın nükleer testleri yeniden başlatabileceğine dair açıklamaları, uluslararası alanda kaygıları artırmıştı. Bu iki ülke, dünya üzerindeki en büyük nükleer silah stoklarına sahip.
NÜKLEER TESTLERDE BÜYÜK DÜŞÜŞ
Floyd, antlaşmanın imzaya açıldığı yaklaşık 30 yıl önce dünya genelinde 2 binden fazla nükleer test gerçekleştirildiğini hatırlatarak, o tarihten bu yana bu sayının, Kuzey Kore’nin gerçekleştirdiği altı deneme de dahil olmak üzere bir düzineyi geçmediğini belirtti. 1996 yılında kabul edilen Nükleer Denemelerin Kapsamlı Yasaklanması Antlaşması (CTBT) ise, gerekli 44 ülkenin tamamı tarafından onaylanmadığı için hâlâ yürürlüğe girmedi. Çin, İran, Mısır ve İsrail, antlaşmayı imzalamış olsa da henüz onaylamamış durumda. Hindistan, Pakistan ve Kuzey Kore ise bu anlaşmaya taraf değiller. Rusya ise 2023 yılında onayını geri çekti.
Bu uyarılar, Birleşmiş Milletler’de nükleer silahların yayılmasını önlemeye yönelik başka bir antlaşmanın gözden geçirildiği bir dönemde geldi. Sürecin, İran ile yaşanan gerilim ve savaş gölgesinde ilerlediği belirtiliyor.
“ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ GEREKİYOR”
Floyd, özellikle ABD, Çin ve Rusya’nın antlaşmayı ortak bir şekilde onaylamalarının “güçlü bir adım” olacağını vurguladı. Son yıllarda, ABD’nin Çin ve Rusya’nın nükleer faaliyetlerine yönelik endişelerini dile getirdiği görülüyor; Donald Trump yönetimi de nükleer testlerin yeniden başlatılabileceği mesajlarını vermişti. Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergei Ryabkov ise Moskova’nın yalnızca ABD’nin yeniden test yapması durumunda aynı adımı atacağını açıkladı.
Floyd, anlaşma çerçevesinde oluşturulan uluslararası izleme sisteminin, dünyanın herhangi bir yerinde nükleer bir patlamayı tespit edebilecek kapasitede olduğunu belirterek, “Bir ülke nükleer silah geliştirmek istiyorsa bunu test etmek zorundadır. Ve bunu gerçekleştirdiğinde, bu durum herkes tarafından bilinecektir” dedi.
